Kazakistan'ın yeni alfabesi devlet programında
Kazakistan'ın dil politikasına yönelik yeni devlet programında Kazak dilinin Latin alfabesi temelinde modernleştirileceğine dikkat çekiliyor.
Kazakistan 2023-2029 döneminde dil politikasının geliştirilmesine yönelik yeni devlet programı hazırlandı.
Hükümet tarafından açıklanan programda, ülkede Kazakların ana ulus olarak nüfustaki sayısının her yıl arttığı, bu nedenle Kazak dilinin konumunun da güçlenmeye devam ettiği bildirildi.
2021'de yapılan genel nüfus sayımı sonuçlarına göre ülke nüfusun yüzde 70'inin üzerine çıkan Kazaklar, ülkenin tek uluslu devlet olma yolunda ilerlediği vurgulanarak "Bu demografik durum, Kazak dilinin kapsamının genişletilmesiyle ilgili yoğun çalışmaları gerektirmektedir." denildi.
Özellikle programda devlet dili statüsündeki Kazakçanın güçlendirilmesinin ülke güvenliğine yapılan doğrudan katkı olarak görüldüğü bildirildi.
Bu maksatla 2029'a kadar Kazakçanın güçlendirileceği, bilim ve eğitim, kamu hizmeti, ekonomi, bilişim gibi sektörlerde prestijinin artırılacağı, medya ve internet alanında ise kullanımının genişletileceği belirtilen programda, bunun yanı sıra Kazakçanın ülkedeki diğer etnik gruplar arası iletişim dili haline gelmesi için çalışmalar yapılacağı, yasayı ilk Kazakça çıkarma uygulamasının başlatılacağı, devlet memurlarına Kazakça bilme zorunluluğu getirileceğine vurgu yapıldı.
Programda ayrıca Kazak dilinin yeni Latin alfabesi temelinde modernleştirileceği açıklanarak, şu ifadelere yer verildi:
"Latin alfabesi temelinde geliştirilen yeni Kazak alfabesine geçiş, Kazak dilinin doğasına uygun yazım kurallarının ve normlarının oluşmasını sağlayacaktır. Bu Kazak dilinin uluslararası popülaritesini artıracak, onu modern teknolojilere uygun hale getirecektir. Aynı zamanda Türk dili konuşan halklarla entegrasyonunu büyük ölçüde kolaylaştıracaktır."
Latin harflerine uyarlanan 31 harflik "bir ses-bir harf" ilkesine göre geliştirilen yeni Kazak alfabesinin hazırlandığı belirtilerek, "Yeni alfabeye geçiş alfabenin ve imla kurallarının düzenleyici belgelerle onaylanmasının ardından aşamalı olarak gerçekleşecektir." açıklamasında bulunuldu.
Latin alfabesine geçiş süreci
Birçok eski Sovyet ülkesi gibi Kiril alfabesini kullanan Kazakistan, Ekim 2017'de Latin alfabesine geçme konusunda önemli bir karar almıştı.
Bu kapsamda yapılan çalışmalar sonucunda Ahmet Baytursunov Dil Bilimi Enstitüsü, Ocak 2021'de, "bir ses-bir harf" ilkesine göre 31 harflik Latin harflerine uyarlanan yeni Kazak alfabesini tanıtmıştı.
Kazakistan'da 2023-2031 döneminde kademeli olarak Latin alfabesine geçileceği duyurulmuştu.