Almanya, Fransa ve İngiltere, İran'a yaptırımların geri gelebileceğini; İran ise "ABD dahil tüm tarafları tatmin edecek bir sonuç aradığını" bildirdi

(ANKARA) - Fransa, Almanya ve İngiltere, İran’ın nükleer program konusunda diplomatik müzakerelere dönmemesi halinde yaptırımları yeniden uygulamaya hazır olduklarını Birleşmiş Milletler'e (BM) iletti. İran ise “müzakereye açık olmakla birlikte uranyum zenginleştirmenin vazgeçilmez olduğunu” bildirdi.

İngiltere merkezli Financial Times (FT) gazetesi, dün Fransa, Almanya ve İngiltere'nin Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres'e, “İran'ın nükleer programı konusunda uluslararası toplumla müzakerelere geri dönmemesi halinde yaptırımları yeniden uygulamaya hazır olduklarını bildirdiklerine” ilişkin bir mektup yazdığını aktardı. 

Mektup, Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Noel Barrot, Almanya Dışişleri Bakanı Johann Wadephul ve İngiltere Dışişleri Bakanı David Lammy tarafından imzalandı. Mektupta, “İran'ın 2025 Ağustos sonu öncesinde diplomatik bir çözüme varmaya istekli olmaması veya uzatma fırsatını değerlendirmemesi halinde, E3'ün (Almanya, Fransa ve İngiltere) geri dönüş mekanizmasını devreye sokmaya hazır olduğunu açıkça belirttik” denildi.

İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazem Gharibabadi, geçen haftalarda, ülkeye uluslararası yaptırımların yeniden uygulanmasının İran'ın nükleer meselesini daha da karmaşık hale getireceğini söylemişti.

BM'nin geri dönüş mekanizması nedir?

Ortak Kapsamlı Eylem Planı (JCPOA) kapsamında BM’nin geri dönüş mekanizması, İran’ın nükleer programına yönelik taahhütlerini ihlal etmesi durumunda, 2015 anlaşmasıyla kaldırılan yaptırımların yeniden uygulanmasına olanak tanıyor. JCPOA'nın mevcut üyeleri olan Fransa, İngiltere, Almanya, Çin ve Rusya, İran'ın anlaşmayı ihlal ettiğini iddia ederlerse geri dönüş mekanizmasını devreye sokabilir.

ABD ise Donald Trump'ın birinci dönem başkanlığı sırasında JCPOA'dan çekilmiş ve yaptırımları yeniden uygulamıştı; bu nedenle ABD, JCPOA üzerindeki siyasi etkisini kaybetmiş durumda.

BM’nin yaptırımlara geri dönüş mekanizması,  İran’ın nükleer programını sınırlamak ve diplomatik süreci korumak için önemli bir araç olarak görülüyor.

İran, ABD yaptırımlarının kaldırılması karşılığında nükleer programına sınırlı kısıtlamalar getirebilir

İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Macid Takht-e-Ravanchi de dün Japonya'nın Kyodo News ajansına verdiği demeçte, İran'ın ABD dahil tüm tarafları tatmin edecek bir sonuç aradığını belirtti.

Ravanchi, “İran'ın yaptırımların kaldırılması karşılığında nükleer programına belirli ve sınırlı kısıtlamalar getirmeyi kabul ettiği, her iki tarafın da kazançlı çıkacağı bir anlaşma için müzakereye açık olduğunu” söyledi.

Ravanchi: “Uranyum zenginleştirme, İran'ın nükleer programı için bir gereklilik”

Ancak “uranyum zenginleştirmenin İran'ın nükleer programı için müzakere edilemez bir gereklilik olduğunu vurgulayarak, bunun hiçbir koşulda vazgeçilemeyecek temel bir unsur olduğunu” bildiren Ravanchi, “İran, zenginleştirme kapasitesi ve sınırları konusunda esnek olabilir, ancak zenginleştirmeyi hiçbir koşulda durdurmayı kabul edemez, çünkü bu çok önemlidir ve boş vaatlere değil, kendimize güvenmemiz gerekir” dedi.

Ravanchi, “Durum basit ve açık: ABD sıfır zenginleştirme konusunda ısrar ederse, anlaşma olmaz” diye konuştu.

Ayrıca, İran'ın tazminat talep etme hakkının geçerli olduğunu ancak bu konunun müzakereler için ön koşul olmadığını ve müzakereler sırasında ele alınacağını belirten Ravanchi, müzakerelerin devam edebilmesi için “Washington'un müzakereler yeniden başlarsa İran'a tekrar saldırmayacağını garanti etmesi gerektiğini” dile getirdi.