ABD, İran'ı vurdu... İRAM Araştırmacısı Toğa: "Amerika, İran'ı tamamen sistemik felce uğratarak, rejimi değiştirmeye yönelik operasyon gerçekleştirebilir; İran, ABD Hava Kuvvetleri'ni kışkırtmamaya çalışacaktır"
ABD, İran'daki üç nükleer tesise yönelik hava saldırısı düzenlemesinin ardından İran'ın cevabını ve bölgede yaşanacak olası gelişmelere ilişkin İran Araştırmaları Merkezi (İRAM) Araştırmacısı Oral Toğa, ANKA Haber Ajansı'na değerlendirmelerde bulundu. Toğa, 'Amerika sahadaki askeri yığınla, İran'ı tamamen sistemik felce uğratarak, rejimi değiştirmeye yönelik bir hava operasyonu gerçekleştirebilir. ABD'nin hava yığınakları, sistemik felce göre konuşlandırılmış durumda. İran, mümkün mertebe işi ABD Hava Kuvvetleri'ni kışkırtmamak konusunda ilerletecektir' dedi.
Haber: Nilgün Hande ÖZTÜRK
(ANKARA) - ABD, İran’daki üç nükleer tesise yönelik hava saldırısı düzenlemesinin ardından İran’ın cevabını ve bölgede yaşanacak olası gelişmelere ilişkin İran Araştırmaları Merkezi (İRAM) Araştırmacısı Oral Toğa, ANKA Haber Ajansı’na değerlendirmelerde bulundu. Toğa, “Amerika sahadaki askeri yığınla, İran’ı tamamen sistemik felce uğratarak, rejimi değiştirmeye yönelik bir hava operasyonu gerçekleştirebilir. ABD’nin hava yığınakları, sistemik felce göre konuşlandırılmış durumda. İran, mümkün mertebe işi ABD Hava Kuvvetleri’ni kışkırtmamak konusunda ilerletecektir” dedi.
ABD Ordusu, bu sabah erken saatlerde İran’daki üç nükleer tesisine yönelik hava saldırısı gerçekleştirdi. ABD ve Batı medyasında yer alan haberlerde, saldırının hedefleri ve sonuçlarına dair detayların henüz netleşmediği belirtilirken, operasyonun bölgedeki gerilimi artırabileceği yönünde değerlendirmeler yapıldı. İRAM Araştırmacısı Oral Toğa, ABD’nin saldırısı sonrasında İran'ın olası yanıtlarına ve bölgedeki son gelişmeler çerçevesinde ANKA Haber Ajansı’na değerlendirmelerde bulundu.
“Bu noktada İran'ın vereceği yanıt çok önemli”
Toğa, ABD’nin saldırısının beklendiğine değinerek, bu noktada İran'ın vereceği yanıtın çok önemli olduğunu belirtti.
İsrailliler ve Amerika içerisinde de ciddi bir grubun, rejimin değişmesini hedefleyecek şekilde bir operasyon beklediklerini tahmin ettiğini aktaran Toğa, şunları kaydetti:
“Amerika'nın sahadaki askeri yığınla, İran’ı tamamen sistemik felce uğratarak, rejimi değiştirmeye yönelik bir hava operasyonu gerçekleştirebilir. Yani sahadaki hava yığını, bunu uygulamaya çok uygun. Sistemik felç, sadece hava unsurlarını kullanarak bir ülkenin bütün sistemini yok etmeye yönelik bir şey bu. Irak'ta bu, uygulandı. 1991 yılında Körfez Harekatı’nda uygulandı. Yani 5 tane halka var. Liderlikten başlıyor, kritik altyapılar, halkın morali, saha unsurları, vesaire şeklinde giden bir şey var beş halka. Sivil halkı doğrudan hedef almadan yapılır; ancak can kayıplarını engelleyemezsiniz bu yoğun bombardımandan. Yoğun bir bombardıman yaparak, elektrik altyapısını, enerji altyapısını, önemli devlet kurumlarını, önemli isimleri suikast dahil olmak üzere yok etmek suretiyle devleti çorak toprağa çevirmek hedeflenir. Yani ‘devletsiz’ bir hale getirilir, çünkü devlet dediğimiz şey sistem. Bu da sistemin tamamen yok etmek üzerine kurulu bir konsept.
"ABD’nin hava yığınakları, sistemik felce göre konuşlandırılmış durumda"
Bunun için çok yoğun hava gücü gerekiyor ve şu an bunu dünyada uygulayabilecek bir-iki ülke var. Irak'ta yaptıkları üzerinden konuşursak daha önce denemiş olan da ABD Hava Kuvvetleri var. Şimdi ise sahadaki yığınak buna göre konuşlandırılmış durumda. Sadece Fordo gibi nükleer tesisleri vurmak üzere yapılmış bir yığınak yok ortada. Çünkü ciddi anlamda hava unsuru şu an İran'ın çevresinde konuşlandı. Ama bunu şu an şu aşamada bu nasıl başlayacak bilmiyorum. Çünkü İran'ın buradaki yanıtı çok önemli. Ancak Hürmüz Boğazı'nı kapatırsa mesela, başlar. Amerikan üssünü vurursa bahanesini vermiş olur. Yani yoğun bombardıman, Tahran'ın tamamının yok edilmesi gibi konuları Amerikan iç kamuoyuna da anlatılabilir."
İran'ın, saldırıya uğrayan nükleer tesisatı taşıdığını belirtmesini de değerlendiren Toğa, "Taşımış olması olasıdır çünkü zaten bu saldırı beklenen bir saldırıydı. İran bunu İbrahim Reisi öldüğünden beri bu günlerin gelebileceğini öngördüğü için çok esnek bir siyaset gösteriyordu. Dolayısıyla tedbir alması çok olası" dedi.
“İran’da 'dayatılmış barış' bakış açısı var”
İran'ın bundan sonraki yanıtının sorulması üzerine Toğa, şu ifadeleri kullandı:
"İran, mümkün mertebe işi, ABD Hava Kuvvetleri’ni kışkırtmamak konusunda ilerletecektir. Amerika'nın çevreye yığdığı hava kuvvetlerini kışkırtmamak üzerine bir şeyler yapmaya çalışacaktır. 'Dayatılmış Barış' diye bir kavram bu aralar geziyor ama daha resmi söyleme girmiş değil. İran-Irak Savaşı'nda 'Dayatılmış Savaş' diyorlar yani biz bu savaşı istemiyorduk, bu savaşı bize dayattılar diyordu. Şimdi benzer şekilde, 'Bu barışı, bize dayatıyorlar. Hani biz savaşmak istiyoruz ama şu andaki durumdan dolayı biz barışı tercih etmek zorundayız' tarzı bir bakış açısı var şu an tabanda. Liderlerin de çok esnek davranacağını, tamamen savaştan kaçınacağını düşünüyorum. Çünkü aksi takdirde söylediğim senaryonun hızlı bir şekilde bahanesini vererek gerçekleşeceğini düşünüyorlar. Minimum zararı yaratmak için her türlü gerilimi tırmanacak hamleden geri duracaklardır.
Fakat dediğim gibi yani ben Amerika'nın burada kalacağına çok ihtimal vermiyorum, çünkü bölgede gelişen bir yığınak söz konusu. Dolayısıyla İsrail'in de başından beri, rejimi değiştirmek, sistemi felç etmek üzerine kurulan bir hikayesi olmasından kaynaklanan bir bahaneyle bu işin yükselebileceğine ihtimal veriyorum. İran, şu an kendi hakkı olan sivil zenginleştirmeye sahip olmak istiyor. Diyor ki 'Ben bomba, vesaire falan yapmayacağım. İstediğiniz kadar gelin denetleyin ama sivil zenginleştirme hakkından vazgeçmeyeceğim' diyor. Trump tarafı da sıfır zenginleştirme istiyor. Yani, 'Hiçbir şekilde zenginleştirmeyeceksin. Nükleer faaliyet yapmayacaksın' diyor. Zaten burada anlaşamadılar müzakere noktasında."
Toğa, İran’ın sıfır zenginleştirmeyi kabul etmesi halinde bile ABD'nin saldırılarını genişletebileceğini tahmin ettiğini aktararak, "Bu durumda ABD’nin iç politikasında karışıklık çıkacağını" vurguladı.