Af Örgütü: İran'da protestolar sonrası çocuklar dahil binlerce kişi işkence gördü

Uluslararası Af Örgütü, İran'da 28 Aralık'ta başlayan ülke çapındaki protestoların ardından aralarında çocukların da bulunduğu binlerce kişinin keyfi gözaltı, işkence, cinsel şiddet ve zorla kaybetme gibi ağır hak ihlallerine maruz kaldığını açıkladı. Örgüt, ihlallerin yaygın ve sistematik olduğuna dikkat çekti.

(ANKARA) – Uluslararası Af Örgütü, İran’da 28 Aralık’ta başlayan ülke çapındaki protestoların ardından aralarında çocukların da bulunduğu binlerce kişinin ağır insan hakları ihlalleriyle karşı karşıya kaldığını bildirdi. Örgüt, keyfi gözaltılar, işkence, cinsel şiddet, zorla kaybetme ve adil olmayan yargılamalara ilişkin kapsamlı bulgulara ulaşıldığını duyurdu.

Af Örgütü tarafından yayımlanan acil eylem çağrısında, gözaltına alınan kişilerin dayak, cinsel saldırı, yargısız infaz tehdidi ve gıda, su ile tıbbi bakımdan kasıtlı olarak yoksun bırakılma dahil ağır kötü muameleye maruz kaldığına dair kanıtlar toplandığı belirtildi. Açıklamada, bu ihlallerin “yaygın ve sistematik” bir nitelik taşıdığı vurgulandı.

Gözaltılar kayıt dışı merkezlere kadar uzanıyor

Örgütün aktardığına göre, protestolarla bağlantılı olarak binlerce kişi gözaltına alındı. Gözaltına alınanların bir kısmı cezaevlerine sevk edilirken, bazılarının resmi kaydı olmaksızın askeri tesisler ve depolar gibi kayıt dışı merkezlerde tutulduğu ifade edildi. Bu durumun işkence ve kötü muamele riskini ciddi biçimde artırdığına dikkat çekildi.

Savcılara “müsamaha göstermeyin” talimatı iddiası

Af Örgütü, İran yargı makamlarının savcılara protestoculara karşı müsamaha göstermeden hareket etmeleri yönünde talimat verdiğini, üst düzey yetkililerin ise protestolara katılımı ölüm cezası öngören suçlarla eş tuttuğunu aktardı. Açıklamada, tutukluların avukatlara erişiminin sistematik biçimde engellendiği ve birçok kişinin okumalarına izin verilmeyen ifadeleri imzalamaya zorlandığı kaydedildi.

Zorla kaybetme vakalarına dikkat çekildi

Açıklamada, ailelerin ve insan hakları savunucularının çok sayıda kişinin akıbeti ve nerede tutulduğuna dair bilgi alamadığı, bunun uluslararası hukuk kapsamında “zorla kaybetme” anlamına geldiği vurgulandı. Belgelenen vakalardan birinde, güvenlik güçlerinin bir protestocunun evine baskın düzenlediği, kendisini ve iki kız kardeşini cinsel şiddete maruz bıraktığı, ardından protestocunun gözaltına alındığı ve o tarihten bu yana kendisinden haber alınamadığı aktarıldı.

İran makamlarına acil çağrı

Uluslararası Af Örgütü, İran makamlarına barışçıl toplanma hakkını kullandıkları için gözaltına alınan herkesin derhal serbest bırakılması çağrısında bulundu. Örgüt ayrıca, tutukluların işkenceye karşı korunması, zorla kaybedilen kişilerin akıbetinin açıklanması ve tüm mahkûmiyetler ile ölüm cezalarının durdurulması gerektiğini vurguladı. Tanınabilir suç isnadı bulunan kişilerin ise ölüm cezası uygulanmaksızın, uluslararası adil yargılanma standartlarına uygun şekilde yargılanması gerektiği ifade edildi.