NATO Zirvesi'nden son gelişmeler... Savunma harcamalarının yüzde 5'e çıkarılması hedefine İspanya'nın ayrıksı duruşu tepki topladı

ABD Başkanı Donald Trump, Hollanda'nın Lahey kentinde bir araya gelen NATO üyelerinin hafta sonunda, savunma harcamalarını gelecek 10 yıl içinde gayrisafi yurt içi hasılanın (GSYH) yüzde 5'ine çıkarma hedefinde anlaşmasının "tarihi nitelikte" bir gelişme olduğunu söyledi. Yeni hedefin kabul edilmesi konusunda iyimser olduğunu belirten NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, "Trump olmasaydı bu karar alınmazdı' dedi. İspanya'nın düşük harcama talebi ise NATO içinde huzursuzluk yarattı.

(ANKARA) – ABD Başkanı Donald Trump, Hollanda’nın Lahey kentinde bir araya gelen NATO üyelerinin hafta sonunda, savunma harcamalarını gelecek 10 yıl içinde gayrisafi yurt içi hasılanın (GSYH) yüzde 5’ine çıkarma hedefinde anlaşmasının "tarihi nitelikte" bir gelişme olduğunu söyledi. Yeni hedefin kabul edilmesi konusunda iyimser olduğunu belirten NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, "Trump olmasaydı bu karar alınmazdı” dedi. İspanya’nın düşük harcama talebi ise NATO içinde huzursuzluk yarattı.

NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi, Hollanda'nın Lahey kentinde düzenleniyor. NATO müttefikleri, savunma harcamalarını 2035 yılına kadar ülkelerinin gayrisafi yurt içi hasılalarının (GSYH) yüzde 5'ine çıkarma konusunda hafta sonunda görüş birliğine vardı. 

NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, zirvenin ana gündem maddesini oluşturan yüzde 5 hedefinin kabul edilmesi konusunda iyimser olduğunu söyledi.

Zirve kapsamında Trump ile görüşen Rutte, bugün kabul edilmesi beklenen savunma harcaması hedefine ilişkin, Trump'a dönerek şöyle konuştu:

"Başkan Trump, sevgili Donald, bu değişimi mümkün kılan sensin. Bu konudaki liderliğin, 2016'dan bu yana Avrupalı müttefiklerden 1 trilyon dolarlık ek harcama sağladı ve bugün alınan kararlar, ortak savunmamız için trilyonlarca dolarlık yeni harcamaya yol açacak. Bu da Amerika ile müttefikleri arasında daha güçlü, daha adil ve dengeli bir harcama anlamına geliyor."

ABD Başkanı Donald Trump da zirvede yaptığı açıklamalarda, yüzde 5 savunma harcaması hedefinin kendi çabalarıyla gerçekleştiğini belirtti. ABD’nin İran’daki nükleer tesislere yönelik hava saldırılarının, Tahran’ın programını on yıllarca geriye götürdüğünü ifade eden ABD Başkanı, İran ve İsrail arasında sağlanan ateşkes için “Herkes kazandı, bu bir zafer” dedi. Trump ayrıca, NATO’nun en önemli ilkesi olan toplu savunmaya ilişkin beşinci maddeye bağlılığını “Sonuna kadar buradayız” diyerek yeniden teyit etti.

Avrupalı liderlerden temkinli destek ve İspanya’ya eleştiri

Almanya Başbakanı Friedrich Merz, yüzde 5 hedefinin, “Trump’a hoş görünmek için değil, Rus tehdidine karşı zorunlu bir adım” olduğunu ifade etti. 

Belçika Başbakanı Bart De Wever, savunma yükümlülüklerinden “kaçış olmayacağını” söyleyerek, İspanya’nın düşük harcama talebine “Muafiyet yok, hedef net: yüzde 5.” sözleriyle dolaylı yoldan tepki verdi. 

Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis ise “Adil yük paylaşımı şart. Bazı ülkelerin diğerlerinin katkısına binmemesi gerekiyor” dedi.

İspanya Başbakanı Pedro Sanchez, hafta sonu yaptığı açıklamada, NATO’ya yönelik askeri taahhütlerini yerine getirmek için yüzde 2,1’lik savunma harcamasının yeterli olduğunu ve bu oranın üzerine çıkmayacaklarını söylemişti.

İspanya, GSYH’nin yalnızca yüzde 2,1’ini ayırarak askeri yükümlülüklerini karşılayabileceğini savunsa da bu tutum NATO içinde açık bir huzursuzluk yarattı.

Orban: “Gerçek tehdit Rusya değil, ekonomik rekabet”

ABD Başkanı ve Moskova ile iyi ilişkileri öne çıkan Macaristan Başbakanı Viktor Orban, zirve kapsamında gazetecilerle buluşmasında, Rusya’nın NATO için askeri bir tehdit oluşturmadığını söyledi ve “Asıl tehdit, ekonomik rekabet gücümüzün düşmesidir” dedi.

Trump-Zelenskiy görüşmesi gündemde

Trump, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ile zirve kapsamında yüz yüze görüşecek. Gazetecilere “Zelenskiy zor durumda, konuşacağımız şey belli,” diyen Trump, aynı zamanda Rusya Devlet Başkanı Vladirmi Putin ile de de sık sık konuştuğunu ve Putin’in “Aslında çok nazik” biri olduğunu söyledi.

İngiltere’den taktik nükleer silahlanma adımı

İngiltere Başbakanı Keir Starmer, ülkesinin 12 adet F-35A tipi taktik nükleer silah taşıyabilen savaş uçağı alacağını açıkladı. Dikkat çeken bu gelişme, Soğuk Savaş’tan bu yana İngiliz hava kuvvetlerinin ilk kez nükleer kapasite kazanması anlamına geliyor.

Finlandiya: “Batı’nın hakimiyet çağı bitti”

Finlandiya Cumhurbaşkanı Alexander Stubb, NATO’nun yeniden kolektif savunma odaklı hareket etmesinin “köklerine dönüş” olarak tanımladı. Batı’nın tek kutuplu hakimiyet çağının sona erdiğini söyleyen Stubb, “Artık çok kutuplu, daha düzensiz bir dünyaya giriyoruz” dedi.