Ömer Fethi Gürer: "Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın açıklamalarıyla TARSİM'in Komisyon'a sunduğu veriler arasında rakamsal farklılıklar var"

CHP Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer, 2025 yılında çiftçilerin zirai don ve kuraklık sebebiyle zor bir dönem geçirdiğini söyledi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın açıklamalarıyla TARSİM'in Komisyon'a sunduğu veriler arasında rakamsal farklılıkların olduğuna dikkati çeken Gürer, "TARSİM tarafından don hasar sonuçları çiftçi sayısı 89 bin 713 olarak açıklanıyor. Sayın Cumhurbaşkanı bunu 50 bin 300 olarak açıkladı. Bu durumda bölgede don hasar sonuçları diye TARSİM'in belirlediği çiftçi sayısından 39 bin çiftçi düşmüş görünüyor. Bunlar acaba yapılan hasar tespit çalışmalarında yüzde 20'nin üzerinde hasar olmadığı için destekten yararlanmayacak olanlar mı yoksa bir rakamsal sorun mu var? Keza gerçekleşen don hasarını TARSİM Komisyon'a sunduğu raporda 21 milyar 600 milyon olarak belirtmişti. Cumhurbaşkanlığı tarafından bu rakamda 23 milyar olarak açıklandı" diye konuştu.

(TBMM) - CHP Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer, 2025 yılında çiftçilerin zirai don ve kuraklık sebebiyle zor bir dönem geçirdiğini söyledi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın açıklamalarıyla TARSİM'in Komisyon'a sunduğu veriler arasında rakamsal farklılıkların olduğuna dikkati çeken Gürer, "TARSİM tarafından don hasar sonuçları çiftçi sayısı 89 bin 713 olarak açıklanıyor. Sayın Cumhurbaşkanı bunu 50 bin 300 olarak açıkladı. Bu durumda bölgede don hasar sonuçları diye TARSİM'in belirlediği çiftçi sayısından 39 bin çiftçi düşmüş görünüyor. Bunlar acaba yapılan hasar tespit çalışmalarında yüzde 20'nin üzerinde hasar olmadığı için destekten yararlanmayacak olanlar mı yoksa bir rakamsal sorun mu var? Keza gerçekleşen don hasarını TARSİM Komisyon'a sunduğu raporda 21 milyar 600 milyon olarak belirtmişti. Cumhurbaşkanlığı tarafından bu rakamda 23 milyar olarak açıklandı" diye konuştu.

CHP Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer, TBMM'de düzenlediği basın toplantısında 2025 yılında tarımda ciddi afetlerin ortaya çıktığını belirterek "Birisi zirai don, diğeri kuraklık. Zirai donla ilgili nisan ayında 65 ilde yaşanan ve 34 ilde ağır hissedilen üreticinin büyük mağduriyet yaşadığı insan can kaybı yaşanmasa da deprem niteliğinde bir süreç gerçekleşti" dedi.

Bu süreçte zararların karşılanması yönünde çalışmalar yapıldığını belirten Gürer, "Ziraî Don Meclis Araştırma Komisyonu kuruldu. Ben de o Komisyonun bir üyesiyim. Yaklaşık 20 ile gittik. Yerinde tespitler yaptık ve özellikle TARSİM'e kayıtlı çiftçinin zararlarının hemen karşılanması gerektiğini ifade ettik. Ne var ki bu zararlar önemli ölçüde karşılanmadan bugüne kadar sarktı. Zirai don ile ilgili gerçekleşen ödeme TARSİM'de 7 milyar lira civarında oldu. 16 milyar lira da kasım ayına sonuna kadar ödeneceği ifade edildi" diye konuştu.

"Türkiye'de yaklaşık rağmen 2 milyon 800 bin civarında ÇKS'li çiftçi var"

Gürer, Cumhurbaşkanı Erdoğan tarafından 13 Eylül'de zirai don ile ilgili ödeme yapılacak iller ve bu illerdeki ürünlerin belirlendiğini söyleyerek, şunları kaydetti:

"Buna göre Antep fıstığı, armut, ayva, badem, ceviz, elma, erik, fındık, kayısı, kiraz, limon, mandalina, portakal, şeftali, nektarin, üzüm ve vişne için Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKS) olan çiftçilere ve TARSİM sigortası bulunanlara zararlarının karşılanması yönünde destek verileceği açıklandı. Burada bazı ürünler biz ziyaretlerimizde tespit etmiştik. O ürünlerin yer almadığını görüyoruz. Örneğin, Trabzon hurması ya da cennet hurması da dondan ciddi anlamda etkilenmişti. 65 ilde 470 bin çiftçinin bu süreçten ÇKS'li olarak etkilendiği verilerle yetkililer tarafından ifade ediliyor. Ama ÇKS'si olmayan çiftçilerin ne olacağı veya bunlara ne yapılacağı konusunda şu ana kadar hiçbir açıklama yapılmadı.

Türkiye'de değişkenlik göstermesine rağmen yaklaşık 2 milyon 800 bin civarında ÇKS'li çiftçi varlığından söz ediliyor. Bu dönem dönem 2 milyon 300 bine kadar düşüyor. Her yıl başvuruya göre değişiyor. ÇKS'li çiftçilerin dışında ÇKS'si olmayan çiftçilerin bu bölgede sayıları tam anlamıyla bilinmiyor ama biz alan çalışması yaptık, bölgeyi gezdik. Gittiğimizde 3-5 dekar aralığında bahçesi olan ve elma, kiraz, benzeri ürünler yetiştirip ÇKS'si bulunmayan çok sayıda çiftçiyle muhatap olduk. Bu çiftçiler de doğal olarak o bahçelerin devamı için destek bekliyorlar. Bu konuda çağrıda bulunuyoruz. Cumhurbaşkanlığı, zirai don ile ilgili tespitleri yapılmış olan bölgelerde ÇKS'si olsun olmasın tüm çiftçilerin mutlak surette zararlarının karşılanması yönünde yeni bir karar almalıdır. Nisan ayında zirai don gerçekleşti. Hala çiftçi zararı karşılanmadı."

Üreticinin bakım yapmakta zorlandığına değinen Gürer, "Önümüzdeki yılda özellikle bazı ürünlerde ki bunlar kayısı, kiraz gibi ürünlerde göz olmazsa yine ürün alınmayacak. Çünkü donun etkisi yalnız daldaki oluşacak ürün için değil ağacı da etkiledi. Bunun yanı sıra tarım işçileri, esnaflar, iş insanları o zirai dondan etkileşim gören diğer kesimlerin de yaşadığı mağduriyetlere destek yok. Özellikle kredi konusunda bir destek sağlanabilirdi. Sübvansiyonlu üç yıl ödemeli bir finansal desteğin çiftçiye verilmesi bu anlamda önemliydi" dedi.

"TARSİM'in raporunda 21 milyar 600 milyon lira, Cumhurbaşkanlığı ise 23 milyar olarak kaydetti"

Gürer, ayrıca bakım giderleri, ilaç, gübre gibi konularda da destek sağlanması gerektiğini ancak sağlanmadığını belirterek Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın açıklamalarıyla TARSİM'in Komisyon'a sunduğu veriler arasında rakamsal farklılıkların olduğuna dikkati çekti:

"TARSİM tarafından don hasar sonuçları çiftçi sayısı 89 bin 713 olarak açıklanıyor. Sayın Cumhurbaşkanı bunu 50 bin 300 olarak açıkladı. Bu durumda bölgede don hasar sonuçları diye TARSİM'in belirlediği çiftçi sayısından 39 bin çiftçi düşmüş görünüyor. Bunlar acaba yapılan hasar tespit çalışmalarında yüzde 20'nin üzerinde hasar olmadığı için destekten yararlanmayacak olanlar mı yoksa bir rakamsal sorun mu var? Keza gerçekleşen don hasarını TARSİM Komisyon'a sunduğu raporda 21 milyar 600 milyon olarak belirtmişti. Cumhurbaşkanlığı tarafından bu rakamda 23 milyar olarak açıklandı. Ödenen don hasarı ise Cumhurbaşkanlığının açıklama yaptığı güne kadar 7 milyar. Nisan'da TARSİM donla ilgili saptanan ödemesinin yalnızca 7 milyarını 50 ay sonuna kadar yapmış.

Sigorta dediğiniz olay hasar tespitinden sonra çiftçinin zararının hemen karşılanmasını gerektirir. 16 milyar lira da kasım sonuna kadar ödenecekmiş. Bu TARSİM'le ilgili olgu. TARSİM'in sigortalı alan olarak belirttiği 65 ildeki dekar 1 buçuk milyon Hasarlı alan ise 841 bin dekar. Poliçe sayısı 184 bin 309. Hasarlı poliçe olarak belirlenen de 114 bin 118. Toplam don primi de 7 milyar lira. TARSİM'in verisi ile Cumhurbaşkanlığı verisi arasındaki farklılığın azımsanmayacak bir rakam olduğunu ifade etmekte yarar var. Şimdi TARSİM'in ödemelerinde sigorta kapsamında ödemesi bir an önce gerekirken ödenmemiş. Ayrıca ÇKS'liler de hala bugün telefon edip Niğde'de kiraz üretenlerine sordum. Elma üretenlerine sordum. TARSİM olmayanlara herhangi bir destek de verilmemiş. Kasım ayının sonunu bekliyorlar. Bu nedenle önümüzdeki yıl da bazı ürünlerde verimlilik ve üretimde sorun yaşayacağız. Neden bu kadar geciktirildi? Neden hasar tespitleri yapıldığı halde ödemeler sağlanmadı? Çiftçilerin çoğu borçlandığı için bu yüzden sıkıntıya düştü. Kredileri ötelenmedi."