Son yıllarda çocuklarda hiperaktivite ve dikkat eksikliği vakalarındaki artış, beslenme alışkanlıklarını yeniden tartışmaya açtı. Gıda ambalajlarında sıkça gördüğümüz E kodlu katkı maddeleri — özellikle yapay renklendiriciler ve koruyucular — artık yalnızca sindirim sağlığı değil, davranışsal etkiler açısından da mercek altında. Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA) ve Dünya Sağlık Örgütü (WHO), bazı katkı maddelerinin çocuklarda nörolojik gelişimi etkileyebileceğini belirtiyor.
Bilimsel uyarı: Bazı boyalar beyin kimyasını değiştirebilir
Southampton Üniversitesi’nin yürüttüğü bir araştırmada, “Sunset Yellow (E110)”, “Tartrazine (E102)” ve “Sodium Benzoate (E211)” içeren içecekleri tüketen çocuklarda hiperaktivite belirtilerinin arttığı gözlemlendi. Araştırmacılar, bu maddelerin dopamin ve norepinefrin gibi dikkat ve davranış kontrolüyle ilişkili nörotransmitterleri etkileyebileceğini söylüyor. 2024’te yayımlanan bir başka derleme çalışmada da benzer sonuçlar elde edildi: katkı maddeleriyle beslenen çocuklarda kısa süreli dikkat dağınıklığı oranı %22 daha yüksek bulundu.
Uzmanlar: “Tamamen yasaklamak değil, bilinçli azaltmak önemli”
Beslenme uzmanı Diyetisyen Gülşen Yalçın, “Her katkı maddesi zararlı değildir ancak bazı kimyasallar, özellikle küçük çocuklarda nörolojik sistem tam gelişmeden önce tüketildiğinde olumsuz etki gösterebilir” diyor. Yalçın’a göre, en önemli adım etiket okumayı öğrenmek ve “doğal renklendirici” ibaresi taşıyan ürünleri tercih etmek. Ayrıca ev yapımı yiyeceklerin artırılması, hiperaktivite eğiliminde olan çocuklarda gözle görülür bir sakinleşme sağlayabiliyor.
Okul kantinlerinde görünmeyen tehlike
Türkiye’de yapılan bir saha çalışması, okul kantinlerinde satılan ürünlerin %63’ünde en az bir yapay katkı maddesi bulunduğunu ortaya koydu. Bu durum, çocukların günlük dozajdan çok daha fazla kimyasala maruz kaldığı anlamına geliyor. Uzmanlar, kantin denetimlerinin artırılması ve ebeveynlerin farkındalık kampanyalarına dahil edilmesi gerektiğini vurguluyor.
Bilim insanlarına göre katkı maddeleri doğrudan hiperaktiviteye neden olmasa da risk faktörünü artırabiliyor. Gıda bilimi bu konuda hâlâ araştırmalarını sürdürüyor. Ancak bir gerçek değişmiyor: Doğal beslenme, çocuk sağlığı için en güçlü koruyucu unsur olmaya devam ediyor.
Kaynak: Haber Merkezi
