(ANKARA) – Dünya siyaseti, ABD Başkanı Donald Trump’ın Rusya-Ukrayna savaşını bitirmek için hazırlattığı iddia edilen 28 maddelik "Barış Planı" ile çalkalanıyor. Associated Press tarafından sızdırılan taslak metin, Kiev yönetimi için adeta bir "soğuk duş" etkisi yarattı. İddiaya göre, ABD özel temsilcisi Steve Witkoff ile Rus temsilci Kirill Dmitriev arasında şekillenen plan, Ukrayna’dan çok ağır tavizler talep ediyor.
Washington kaynakları planı "her iki taraf için de iyi" olarak pazarlasa da, detaylar Ukrayna’nın egemenlik haklarından ciddi feragat etmesi üzerine kurulu. Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, Trump’ın bu planı desteklediğini ve taraflar arasındaki çözümsüzlükten hayal kırıklığı duyduğunu belirtti. Ancak masadaki maddeler, Zelenskiy için kabul edilmesi zor bir dayatma niteliğinde.
Ukrayna için acı reçete: Toprak kaybı ve NATO yasağı
Sızan belgenin en can alıcı noktası, Ukrayna’nın sınırlarıyla ilgili. Plana göre Kırım, Luhansk ve Donetsk’in tamamı Rusya’ya bırakılacak. Herson ve Zaporijya ise mevcut cephe hattı boyunca "dondurulmuş bölge" ilan edilecek ve Rusya’nın fiili kontrolü tanınacak. Bugün Donetsk’in üçte birini hala kontrol eden Ukrayna için bu, sahada kaybetmediği toprakları masada vermek anlamına geliyor.
Daha da kritiği, Ukrayna Lideri Volodimir Zelenskiy’nin "kırmızı çizgim" dediği NATO üyeliği rafa kalkıyor. Taslak, Ukrayna’nın NATO’ya katılmayacağına dair taahhüt vermesini ve NATO askerlerinin ülkede konuşlanmasının yasaklanmasını içeriyor. Trump’ın ağustos ayında Zelenskiy’e söylediği "Kırım gitti, NATO yok" sözleri, bu planla resmi bir teklife dönüşmüş durumda.
Rusya’ya ödül gibi maddeler: Yaptırımlar kalkıyor
Plan, Ukrayna’ya toprak kaybettirirken Rusya’ya uluslararası arenada geri dönüş bileti sunuyor. Anlaşma sağlanırsa Rusya’ya yönelik yaptırımların aşamalı olarak kaldırılması ve ülkenin G8 grubuna geri davet edilmesi öngörülüyor. Ayrıca ABD ve Rusya arasında enerjiden yapay zekaya kadar geniş kapsamlı bir ekonomik işbirliği dönemi başlayacak.
Ukrayna’ya sunulan "havuç" ise Avrupa Birliği (AB) üyeliği süreci ve dondurulmuş 100 milyar dolarlık Rus varlığının ülkenin inşasında kullanılması. Ancak bunun karşılığında Zelenskiy yönetiminin 100 gün içinde seçime gitmesi şart koşuluyor.
Zelenskiy köşeye sıkıştı: Ya kabul et ya da yalnız kal
Trump’ın Ukrayna’ya planı kabul etmesi için perşembe gününe kadar süre verdiği iddia ediliyor. Zelenskiy, yaptığı açıklamada ülkesinin "tarihinin en zor anlarından birini" yaşadığını itiraf etti. "Onurlu bir barış istiyoruz" diyen Ukrayna lideri, itibar kaybı ile kilit müttefiki ABD’yi kaybetme riski arasında sıkışmış durumda.
Zaporijya Nükleer Santrali’nin üretiminin Rusya ve Ukrayna arasında yarı yarıya paylaşılmasını da içeren planın uygulanmasını, başında bizzat Donald Trump’ın olacağı bir "Barış Konseyi" denetleyecek.
Avrupa temkinli, Moskova sessiz
Avrupa kanadı gelişmeleri endişeyle izliyor. Almanya Şansölyesi Friedrich Merz, İngiltere ve Fransa liderleriyle konuyu görüştüğünü doğrularken, AB yetkilileri "Ukrayna olmadan karar alınamaz" şerhini düşüyor. Moskova cephesi ise ABD'den henüz resmi bir teklif almadıklarını belirterek sessizliğini koruyor. Macaristan Başbakanı Orban ise bir "Budapeşte Barış Zirvesi" ihtimalini dillendirerek sürecin arabulucusu olmaya aday.
Kaynak: Haber Merkezi
