NASA’nın uzay araçlarını monte ettiği ve dünyadaki en temiz yerler olarak kabul edilen "temiz odalar"da 18 yıldır saklanan mikrobiyolojik bir sır aydınlatıldı. Environmental Microbiology dergisinde yayımlanan yeni bir araştırma, bilim kurgu filmlerini aratmayan bir hayatta kalma stratejisini ortaya koydu. 2007 yılında keşfedilen Tersicoccus phoenicis adlı mikrobun, aşırı sterilizasyon koşullarına karşı metabolizmasını tamamen durdurarak "ölü taklidi" yaptığı belirlendi.
Mikroskop altında bile ölü görünüyor
İlk kez birbirinden 4 bin kilometre uzaklıktaki iki ayrı NASA tesisinde tespit edilen bu inatçı mikrop, yıllarca bilim insanlarını şaşkına çevirdi. Yeni çalışmaya göre, mikrop besin ve su kıtlığı yaşadığında veya kimyasal tehdit algıladığında derin bir uyku moduna (dormansi) geçiyor. Bu süreçte metabolizmasını o kadar yavaşlatıyor ki, mikroskop altında incelendiğinde bile ölüden ayırt edilemiyor. Ancak ortam koşulları düzeldiğinde veya özel bir proteinle tetiklendiğinde yeniden "uyanarak" yaşamına devam ediyor.
UV ışığı ve radyasyon bile öldüremedi
NASA'nın temiz odalarında uygulanan sterilizasyon prosedürleri, dünyadaki en sert temizlik yöntemlerini içeriyor. Isıtma, kurutma, kimyasal gazlar, yoğun UV ışığı ve radyasyon gibi işlemlere rağmen hayatta kalmayı başaran Tersicoccus phoenicis, denetimlerden de "görünmez" olarak sıyrılmayı başardı. Ekip, laboratuvar ortamında mikrobu besinsiz bıraktığında, 48 saat içinde "ölü moduna" geçtiğini ve yedi gün boyunca hiçbir yaşam belirtisi göstermediğini kanıtladı.
Mars'a kaçak yolcu olarak gitti mi?
Mikrobun ilk tespit edildiği yerlerden birinin Phoenix Mars Lander uzay aracının hazırlık odası olması, "Acaba bu mikrop Mars'a taşındı mı?" sorusunu gündeme getirdi. Uzmanlar, Mars yüzeyindeki radyasyon ve zorlu koşulların herhangi bir mikroorganizmanın uzun süre hayatta kalmasına izin vermeyeceğini düşünüyor. Ancak bu keşif, gezegenler arası kirlilik (kontaminasyon) riskini yeniden tartışmaya açtı. Bilim insanları, bu bakterinin belki de sadece temiz oda koşullarına adapte olarak evrimleşmiş, dünyada başka yerde bulunmayan özel bir tür olabileceğini belirtiyor.
Temizlik protokolleri değişebilir
Bu keşif, uzay araştırmaları için hayati önem taşıyan sterilizasyon protokollerinin geleceğini değiştirebilir. "Ölü taklidi" yaparak gizlenen mikropların varlığı, gezegen koruma prosedürlerinin ve temiz oda tekniklerinin yeniden gözden geçirilmesini zorunlu kılıyor.
Kaynak: Haber Merkezi
